Chumoli kislotasi CAS#64-18-6 Mahsulot tavsifi
Chumoli kislotasi, shuningdek metan kislotasi sifatida ham maʼlum boʻlib, muhim asosiy kimyoviy xom ashyo va karboksil kislotalar oilasining eng oddiy vakilidir. U birinchi marta 1670-yilda Fisher tomonidan kashf etilgan, sof chumoli kislotasi esa keyinchalik 1749-yilda A. S. Marggret tomonidan olingan. Tarixan u qizil chumolilarni distillash orqali olingan, bu uning nomining kelib chiqishidir. Chumoli kislotasi turli organizmlar va oʻsimliklarda, jumladan qizil chumolilar, asalarilar va kapalak qurtlarining sekretsiyalarida, shuningdek ayrim oʻsimlik barglari, ildizlari va mevalarida tabiiy holda uchraydi.
Chumoli kislotasining kimyoviy formulasi HCOOH va nisbiy molekulyar massasi 46,03. Boshqa alifatik karboksil kislotalardan farqli oʻlaroq, u karbonil guruhi bevosita vodorod atomi bilan bogʻlangan oʻziga xos molekulyar tuzilishga ega. Bu tuzilish xususiyati unga ham karboksil kislotalar, ham aldegidlarga xos boʻlgan ayrim xossalarni beradi, bu uni kimyoviy jihatdan oʻziga xos va nisbatan reaktiv qiladi. Boshqa yogʻ karboksil kislotalari bilan solishtirganda, chumoli kislotasi kuchliroq kislotali xususiyatlarga ega.
Sof holatida chumoli kislotasi rangsiz, shaffof suyuqlik boʻlib, oʻtkir, achchiq hidga va sezilarli tutun chiqarish xususiyatiga ega. Uning asosiy fizik-kimyoviy xossalari quyidagilarni oʻz ichiga oladi: nisbiy zichligi 1,2196, erish harorati taxminan 8,4°C, muzlash harorati taxminan 7°C va qaynash harorati 100,7°C. 15,999 × 10³ Pa bosimda uning qaynash harorati taxminan 50°C deb qayd etilgan. Boshqa muhim parametrlarga sindirish koʻrsatkichi 1,3714, alangalanish harorati 68,9°C, yopishqoqligi 1,784 mPa·s va yonish harorati taxminan 410°C kiradi.
Chumoli kislotasi suv, etanol, efir va bir qancha boshqa qutbli organik erituvchilar bilan oson aralashadi. Uning suvli tizimining muhim xususiyati suv bilan yuqori qaynash haroratli ikkilik azeotrop hosil qilish qobiliyatidir. Bu azeotrop aralashma taxminan 77,5% chumoli kislotasini oʻz ichiga oladi va qaynash harorati taxminan 107,3°C boʻlib, bu sof suv yoki sof chumoli kislotasining qaynash haroratidan yuqori. Bu xatti-harakat uning ajratilishi, tozalanishi va sanoat qayta ishlanishi uchun ayniqsa muhimdir.
Oʻziga xos molekulyar tuzilishi, kislotali tabiati va koʻp qirrali kimyoviy reaktivligi tufayli chumoli kislotasi organik sintez va turli sanoat kimyoviy jarayonlarida muhim moddadir. Uning karboksil kislota xossalari va ayrim aldegidga oʻxshash xususiyatlarining birikmasi uni keng koʻlamli tadqiqot va sanoat qoʻllanmalari uchun qimmatli kimyoviy xom ashyoga aylantiradi.
Eslatma: Yuqoridagi tarixiy tafsilotlar va fizik xossalar qiymatlari taqdim etilgan maʼlumotlardan saqlab qolingan. Ayrim qayd etilgan qiymatlar, xususan muzlash harorati va tarixiy nisbat nufuzli kimyoviy manbalar bilan tekshirilishini talab qilishi mumkin.

Formik kislota CAS#64-18-6 kimyoviy xossalari
| Eritish nuqtasi | 8,2-8,4 °C (lit.) |
| Qaynash nuqtasi | 100-101 °C (lit.) |
| zichlik | 25 °C da 1,22 g/ml (lit.) |
| bug‘ zichligi | 1.03 (havoga nisbatan) |
| bug‘ bosimi | 52 mm Hg (37 °C) |
| sindirish koʻrsatkichi | n20/D 1,377 |
| FEMA | 2487 | FORMIK KISLOTA |
| Yonish nuqtasi | 133 °F |
| saqlash harorati | 2-8°C |
| eruvchanlik | H2O: eriydi 1g/10 mL, tiniq, rangsiz |
| pka | 3,75 (20℃ da) |
| shakli | Suyuqlik |
| Maxsus og'irlik | 1,216 (20℃/20℃) |
| rang | APHA: ≤15 |
| PH | 3,47 (1 mM eritma); 2,91 (10 mM eritma); 2,38 (100 mM eritma); |
| Hid | suvda 0,10 % da. o‘tkir sirka formil |
| Hid turi | sirka |
| portlash chegarasi | 12-38%(V) |
| Suvda eruvchanlik | ARALASHTIRILADIGAN |
| Sezgir | Gigroskopik |
| λmax | λ: 260 nm Amax: 0,03 λ: 280 nm Amax: 0.01 |
| Merck | 14,4241 |
| JECFA raqami | 79 |
| BRN | 1209246 |
| Genri qonuni doimiysi | 25 °C da: pH qiymatlari 1,35, 3,09, 4,05, 4,99 va 6,21 bo‘lganda mos ravishda 95,2, 75,1, 39,3, 10,7 va 3,17 (Hakuta va boshq., 1977) |
| Dielektrik doimiysi | 58,0 (16 °C) |
| Ta'sir chegaralari | TLV-TWA 5 ppm (~9 mg/m3) (ACGIH, MSHA, OSHA va NIOSH); IDLH 100 ppm (180 mg/m3) (NIOSH). |
| Barqarorlik: | Barqaror. Qochirilishi kerak bo‘lgan moddalarga kuchli asoslar, kuchli oksidlovchilar va kukunli metallar, furfuril spirti kiradi. Yonuvchan. Gigroskopik. Zich yopilgan idishlarda bosim oshishi mumkin, shuning uchun idishlarni ehtiyotkorlik bilan ochish va vaqti-vaqti bilan ventilyatsiya qilish kerak. |
| InChIKey | BDAGIHXWWSANSR-UHFFFAOYSA-N |
| LogP | -0.540 |
| CAS Ma'lumotlar Bazasi Ma'lumoti | 64-18-6(CAS ma'lumotlar bazasi ma'lumotnomasi) |
| NIST Kimyo Ma'lumotnomasi | Chumoli kislotasi(64-18-6) |
| EPA Moddalarni Ro'yxatga Olish Tizimi | Chumoli kislotasi (64-18-6) |
Formik kislota CAS#64-18-6 xavfsizlik ma'lumotlari
| Xavf Kodlari | T,C,Xi |
| Xavf bayonotlari | 23/24/25-34-40-43-35-36/38-10 |
| Xavfsizlik bayonotlari | 36/37-45-26-23-36/37/39 |
| RIDADR | UN 1198 3/PG 3 |
| WGK Germaniya | 2 |
| RTECS | LP8925000 |
| F | 10 |
| O'z-o'zidan yonish harorati | 1004 °F |
| TSCA | Ha |
| Xavfli sinf | 8 |
| Qadoqlash guruhi | II |
| HS kodi | 29151100 |
| Xavfli moddalar ma'lumotlari | 64-18-6 (Xavfli moddalar ma'lumotlari) |
| Zaharlilik | Sichqonlarda LD50 (mg/kg): 1100 og'iz orqali; 145 vena ichiga (Malorny) |
| IDLA | 30 ppm |
Formik kislota CAS#64-18-6 Mahsulot qo'llanilishi
Formik kislota muhim asosiy organik kimyoviy xom ashyo bo'lib, qishloq xo'jaligi, teri qayta ishlash, to'qimachilik, bosma va bo'yash, farmatsevtika va kauchuk ishlab chiqarish kabi ko'plab sanoat tarmoqlarida keng qo'llaniladi. O'ziga xos kislotali xossalari va ko'p qirrali kimyoviy reaktivligi tufayli u turli sanoat ishlab chiqarish jarayonlarida oraliq mahsulot va qayta ishlash yordamchisi sifatida keng qo'llaniladi. Bundan tashqari, formik kislota turli erituvchilar, plastifikatorlar, kauchuk koagulyantlari va hayvonlar ozuqasi qo'shimchalarini ishlab chiqarishda ishlatilishi mumkin. U, shuningdek, insulin ishlab chiqarish bilan bog'liq ayrim usullarni o'z ichiga olgan maxsus kimyoviy sintez jarayonlarida ham o'rganilgan.
Sanoat iste'moli nuqtai nazaridan, farmatsevtika sanoati ichki bozorda formik kislotaning umumiy iste'molining taxminan 45% ni, kimyo ishlab chiqarish sektori esa taxminan 30% ni tashkil qiladi. Qolgan 25% boshqa tarmoqlar, xususan, yengil ishlab chiqarish, to'qimachilik va tegishli qayta ishlash sektorlari o'rtasida taqsimlanadi. Formik kislota ham muhim eksportga yo'naltirilgan kimyoviy mahsulot hisoblanadi. Taqdim etilgan sanoat ma'lumotlariga ko'ra, mahalliy ishlab chiqarish asosan natriy formiat usulini asosiy ishlab chiqarish yo'li sifatida qo'llaydi.
Formik kislota yengil sanoat sohasida ayrim qayta ishlash sharoitlarida nisbatan past uchuvchanligi va foydali kislotali xususiyatlari tufayli ayrim noorganik kislotalarga alternativa sifatida tez-tez ishlatiladi. U turli ishlab chiqarish qo'llanmalarida samarali kislotalash va pH ni sozlashni ta'minlay oladi, bu uni nazorat qilinadigan kislota bilan ishlov berish talab etiladigan jarayonlar uchun mos qiladi.
To'qimachilik, bosma va bo'yash sanoatida formik kislota bir nechta muhim funksional rollarni o'ynaydi. U natriy nitrit asosidagi indigo bo'yash jarayonida hosil bo'ladigan azot kislotasini olib tashlash yoki yo'q qilish uchun ishlatilishi mumkin. Shuningdek, u kuchsiz kislotali bo'yoqlar va neytral metall-kompleks bo'yoqlar uchun bo'yash yordamchisi bo'lib xizmat qiladi, bo'yash vannalarining kislotaliligini tartibga solishga va samarali bo'yoq qo'llanilishini qo'llab-quvvatlashga yordam beradi. Bundan tashqari, u neylon matolarni reaktiv bo'yoqlar bilan bo'yashda yordamchi agent sifatida ishlatilishi mumkin, bu jarayon nazorati va bo'yash samaradorligini yaxshilashga hissa qo'shadi.
Umuman olganda, formik kislotaning kislotali xossalari, kimyoviy ko'p qirraliligi va sanoat moslashuvchanligi kombinatsiyasi uni farmatsevtika ishlab chiqarish, kimyoviy sintez, to'qimachilikni qayta ishlash, kauchuk ishlab chiqarish va sanoat kimyoviy qo'llanilishining boshqa sohalarida qimmatli xom ashyoga aylantiradi.
Eslatma: iste'mol foizlari va ishlab chiqarish jarayoni tavsiflari taqdim etilgan sanoat ma'lumotlarini aks ettiradi va mamlakat, mintaqa va hisobot davriga qarab farq qilishi mumkin.
